Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Βιβλιοπροτάσεις. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Βιβλιοπροτάσεις. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Σάββατο, 29 Ιουνίου 2013

Το Κιβώτιο του Άρη Αλεξάνδρου

0 σχόλια
To Κιβώτιο του Άρη Αλεξάνδρου (κατεβάστε το ελεύθερα)
Γιος του Βασίλη Βασιλειάδη, Έλληνα από την Τραπεζούντα και της Πολίνας Άντοβνα Βίλγκεμσον, Ρωσίδας εσθονικής καταγωγής, ο Αριστείδης Βασιλειάδης, που αργότερα αυτοονομάστηκε Άρης Αλεξάνδρου, γεννημένος το 1922 στο Λένινγκραντ, ήρθε με τους γονείς του το 1928 και εγκαταστάθηκε αρχικά στη Θεσσαλονίκη, και λίγο αργότερα στην Αθήνα. Με μητρική κυριολεκτικά και μεταφορικά, γλώσσα τα ρωσικά, δυσκολεύτηκε τον πρώτο καιρό να προσγειωθεί στην ελληνική γλωσσική πραγματικότητα, αλλά, με την πραγματική ιδιοφυΐα που επέδειξε στην εκμάθηση των ξένων γλωσσών, γρήγορα προσαρμόστηκε και έφτασε σ' εκείνη την αίσθηση της γλώσσας που διαπιστώνεται στο σύνολο του έργου του, προσωπικού και μεταφραστικού. 
 
Τέλειωσε τις γυμνασιακές του σπουδές στο Βαρβάκειο το 1940 και έδωσε εξετάσεις για το Πολυτεχνείο κατά την επιθυμία του πατέρα του, αλλά με πολλούς δικούς του ενδοιασμούς γι αυτό και, επειδή δεν είχε προετοιμαστεί ικανοποιητικά, απέτυχε. Το 1942 αποφάσισε να παρατήσει τις σπουδές που δεν τον ενθουσίαζαν και να εργαστεί ως μεταφραστής. Συγχρόνως από τις πρώτες μέρες της Κατοχής, μαζί με άλλους φίλους και γνωστούς (Ανδρέα Φραγκιά κ.α) δημιούργησαν μια αντιστασιακή ομάδα (τυπογραφείο). Αργότερα τα μέλη της μικρής και αυθόρμητης αυτής ομάδας, προσχώρησαν στην αναγεννημένη οργάνωση της κομμουνιστικής νεολαίας. 
 
Άρης Αλεξάνδρου
Ωστόσο αυτός ο από χαρακτήρα και νοοτροπία φιλελεύθερος στοχαστής δεν μπόρεσε να προσαρμοστεί στους πειθαρχικούς κανόνες ενός "οργανωμένου", σε περίοδο μάλιστα παρανομίας. Γι αυτό και σε λίγους μήνες, με την πρώτη εμφανή κρίση, αποχώρησε. 
 
Η απομάκρυνσή του από την ενεργό κομματική δράση και η μη συμμετοχή του στις δραστηριότητες της Αριστεράς και εδώ ειδικά στα γεγονότα του Δεκεμβρίου του 1944, δεν εμπόδισαν τις αγγλικές στρατιωτικές αρχές, που είχαν έρθει στην Ελλάδα, να τον συλλάβουν και να τον στείλουν στο στρατόπεδο Ελ Ντάμπα, όπου έμεινε έως τον Απρίλιο του '45. Επίσης, παρόλο που δεν έχει ανάμειξη στον εμφύλιο πόλεμο συλλαμβάνεται το 1948 και, επειδή αρνείται να αποκηρύξει τις ιδέες του, στέλνεται και παραμένει διαδοχικά στα στρατόπεδα Μούδρου, Μακρονήσου και Άγιου Ευστράτιου, από τον Ιούλιο του 1948 έως τον Οκτώβριο του 1951. 
 
Μετά ένα χρόνο, το Νοέμβριο του 1952, και ενώ είχε μείνει ελεύθερος δικάζεται από το Στρατοδικείο Αθηνών ως ανυπότακτος (κατά την εποχή που ήταν εξόριστος). Καταδικάστηκε πρωτοδίκως σε 10 χρόνια ειρκτή και έμεινε διαδοχικά στις φυλακές Αβέρωφ, Αίγινας και Γυάρου. Στην αναθεώρηση της δίκης η ποινή του περιορίστηκε στα 7 χρόνια και απολύθηκε τον Αύγουστο του 1958 με τη χάρη του ενός τρίτου. 
Μετά την αποφυλάκισή του παντρεύεται την Καίτη Δρόσου και εγκαθίσταται στο σπίτι της. Το 1967 έφυγαν μαζί στο Παρίσι από το φόβο μιας νέας σύλληψης από τη δικτατορία. Πέθανε στο Παρίσι στις 2 Ιουλίου 1978 από καρδιακή προσβολή, μόλις έχοντας προφτάσει την έκδοση από τον οίκο Gallimard της γαλλικής μετάφρασης του Κιβωτίου
 
Με το Κιβώτιο βρισκόμαστε στο κλίμα του ελληνικού εμφυλίου πολέμου-ακριβέστερα, στο τέλος του (καλοκαίρι του 1949). Μια 40μελής ομάδα "εθελοντών" και επίλεκτων κομμουνιστών αναλαμβάνει την ύψιστη αποστολή να μεταφέρει ένα κιβώτιο από την πόλη Ν στην πόλη Κ. Κανείς δεν έχει ιδέα για το περιεχόμενο του κιβωτίου ούτε για τον τελικό στόχο των κινήσεών τους : το αρχηγείο αρκείται να τους υποδεικνύει κάθε μέρα το δρομολόγιο της επομένης. Ωστόσο έχει γνωστοποιηθεί σε όλους ότι η "επιχείρηση - κιβώτιο" είναι τόσο σημαντική ώστε ενδεχομένως να κρίνεται από αυτήν η έκβαση του πολέμου. Εξ ου και οι αυστηρές προδιαγραφές της πορείας: καμιά καθυστέρηση δεν θα γίνεται ανεκτή και κάθε τραυματίας ή απλώς βραδυπορών θα «κυανίζεται». Αυτή η επιχείρηση - εκατόμβη θα διαρκέσει δύο μήνες (μέσα Ιουλίου - μέσα Σεπτεμβρίου του 1949). Ο μοναδικός επιζών - και αφηγητής - ολοκληρώνει την πορεία, παραδίδει το κιβώτιο στους αρμοδίους, εκείνοι το ανοίγουν και διαπιστώνεται πως είναι άδειο! Ο αφηγητής συλλαμβάνεται και φυλακίζεται. Επιχειρεί με συνεχείς καταθέσεις του προς τις ανακριτικές αρχές να εξηγήσει - και να ερμηνεύσει - το νόημα της παράδοξης αποστολής τους. 
 
Αυτός είναι πολύ συνοπτικά ο μύθος, η ιστορία του αντιμυθιστορήματος που τιτλοφορείται Το Κιβώτιο. Πρόκειται για αντιμυθιστόρημα γιατί ακυρώνει εμφατικά όλους τους κώδικες του μυθιστορηματικού είδους, κρατώντας χαλαρά τον κώδικα του επιστολικού (μονοφωνικού) μυθιστορήματος ή του προσωπικού ημερολογίου με τα οποία συγγενεύει περισσότερο.   


-----------------------------------------------------------------------------------------------
Πηγή: Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Σερρών 

-----------------------------------------------------------------------------------------------
Αναδημοσίευση από: apopseis-eponyma.blogspot.gr 
Συνέχεια →
Κυριακή, 14 Οκτωβρίου 2012

Τα 5 καλύτερα βιβλία που διάβασε τελευταία (2011) Του Θωμά Κοροβίνη

0 σχόλια
1 Μιχάλης Γεννάρης: «Πρίγκιπες και δολοφόνοι», εκδόσεις Ίνδικτος, 2010
Μια γυναίκα που η ζωή της ταξιδεύει σε όλη την γκάμα απ' την άκρα αγιότητα μέχρι τις εσχατιές του ηθικού βούρκου προπονεί τρία μυθώδους καλλονής αγόρια σε ασκήσεις ισορροπίας και επιβίωσης στις πιο ελώδεις περιοχές του κοινωνικού χάρτη. Μεσω μιας γλώσσας δίκοπης, πάλλουσας, ασελγούς και ακομπλεξάριστης, ο συγγραφέας βάζει τον αναγνώστη του να κάνει μακροβούτια στο κενό της ψυχής των ηρώων που προκαλούν απ' την αρχή ως το τέλος πρωτογενή συγκίνηση. Ύφος, λέξεις και ιστορίες, όλα πρωτότυπα και θελξικάρδια.
2 Γιάννης Μακριδάκης: «Λαγού Μαλλί», εκδόσεις Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 2010
Ύμνος της απολησμονημένης ταπεινότητας. Με αφορμή μια πολύσημη αντευχή των ψαράδων της Χίου στήνεται το παραληρηματικό ψυχογράφημα μιας χούφτας ανθρώπων της θάλασσας γύρω απ' το ξόδι ενός καπετάνιου που έζησε σαν μονόλυκος. Το δράμα που συνεπάγονται η αποξένωση, το επισφαλές μερονυχτοκάματο, η απόλυτη σύγκρουση των αυθεντικών παραδοσιακών μορφών ζωής με τις άτεγκτες επιταγές των σύγχρονων πολιτικών παιχνιδιών βιώνεται όχι με εξωτερικές αντιδράσεις αλλά με βαθιά εσωτερικευμένη, αγέρωχη συγκίνηση.
3 Θεόδωρος Γρηγοριάδης: «Ο παλαιστής και ο δερβίσης», εκδόσεις Πατάκη, 2010
Η απελευθερωτική και επαναστατική δύναμη του ερωτισμού εκπροσωπείται από τη διαφυλόφιλη εκμαυλιστική φιγούρα ενός πεχλιβάνη, σούπερμαν ανοτολίτικων προδιαγραφών με συμπληρωματικό πόλο έναν ιδεατό αναχωρητή δερβίση. Μια σύγχρονη ενδιαφέρουσα παραστατική μυθιστορηματική προσέγγιση της προαιώνιας μάχης ανάμεσα στην αχαλίνωτη ερωτική κραιπάλη και την αγωνία για πνευματική τελείωση με στοιχεία ελκυστικού κινηματογραφικού σασπένς.
4 Τάσος Καλούτσας: «Η ωραιότερη μέρα της», εκδόσεις Μεταίχμιο, 2010
Πιστός θιασώτης της καθημερινής λεπτομέρειας και του βίου των συνήθων ανθρώπων, που, αν και αντιστοιχούν στον μέσο όρο, περνούν συχνά απαρατήρητοι, ο συγγραφέας κατορθώνει με δέκα διηγήματα έντονου ρεαλιστικού ύφους να δημιουργήσει μια σειρά από αυτοτελή παραμύθια του καιρού μας, ενώ η καίρια ευαισθησία, ο υποδόριος διδακτισμός και η αστραφτερή μέσα στην απλότητά της γλώσσα τούς προσδίδουν την κλασικότητα των αφηγημάτων των «δασκάλων» του είδους.
5 Ιωάννα Καρυστιάνη: «Τα Σακιά», εκδόσεις Καστανιώτης, 2010
Τα Σακιά αντιστοιχούν στο προσωπικό χαμαλίκι στο οποίο όλοι μοιραία ως αχθοφόροι της ύπαρξης επιδίδονται. Βαρύ και σκοτεινό ψυχολογικό τοπίο που το διατρέχεις με συγκινητική αγωνία. Γλώσσα που ανταποκρίνεται με πληθωρική ευρηματικότητα στην ανάγκη να περιγραφούν οι απόκρημνες πλευρές της ζωής μας. Η παραβατικότητα, το έγκλημα, η βία και η ενοχή ως καταστάσεις και ως ιδιότητες αποδίδονται με χρωματική ακρίβεια καθώς φωτίζονται με τον προβολέα της υποδειγματικής μαιευτικής μαστοριάς της συγγραφέως. Βιβλίο για γερά νεύρα.

------------------------------
Συνέχεια →

Τέσσερις Πεζογράφοι Του Κωστή Παπαγιώργη

0 σχόλια

Τέσσερις Πεζογράφοι Του Κωστή Παπαγιώργη
Η ανανέωση της αίσθησης της αφήγησης προσφέρει έναν διαφορετικό αέρα στην νεοελληνική πεζογραφία.
ΟΙ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΚΕΣ φουσκονεριές -όλοι το ξέρουμε- έχουν φέρει τα πράγματα στο μη περαιτέρω καθώς, οσάκις μας δείχνουν ένα πεζογράφημα (μυθιστορηματικής υφής...), η απάντηση είναι αναμενόμενη: έχω μπουχτίσει, δεν θα πάρω! Ορισμένα αξιώματα της πεζογραφικής τέχνης καλό θα ήταν να τα είχαν εγκολπωθεί οι φιλόδοξες πένες που έχοντας -κατά κανόνα- συνταυτίσει την πεζογραφία με την πεζολογία, τελικά μετρούν το βιβλίο με τον πήχυ και το βάρος του με τον αριθμό των σελίδων. Βέβαια, εφόσον δεν υπάρχει αμαρτία χωρίς κάποια δικαιολογία, οι πεζογράφοι προτίμησαν τον πεζό λόγο, αψηφώντας την πολυχαϊδεμένη ποίηση, η οποία εμπνέει μεγάλη εκτίμηση στη νεοελληνική κοινή γνώμη, παρά το γεγονός ότι η πλειονότητα των ποιητών και στιχοπλόκων είναι μια πλειοψηφία που -φευ- σπανίως ανέρχεται στην περιπόθητη εξουσία.

Εντούτοις, δεν λείπουν οι συγγραφικές προσπάθειες όπου διηγηματογράφοι και ντροπαλοί μυθιστοριογράφοι ανανεώνουν την αίσθηση της αφήγησης και -αν μη τι άλλο- προσφέρουν διαφορετικό αέρα στα αφηγήματά τους. Η λίγη πείρα που διαθέτει ο καθένας μας φαίνεται πως φτάνει για να διακρίνουμε μια μαστορική εκτός κοινών κανόνων, αίσθηση ζωής που ανανεώνει την κοινή οπτική, μια υστερική κυριολεκτικά απόπειρα που πασχίζει να σπάσει τον κοινό καθρέφτη.                          

Αρχίζοντας από τον Γιάννη Μακριδάκη που ήδη έχει δώσει πειστικά δείγματα γραφής (ειδικά με τη Δεξιά τσέπη του ράσου), μπορούμε, κρίνοντας τη νουβέλα Το ζουμί του πετεινού (Εστία), να εντοπίσουμε κάποια κόπωση στο στυλ και συνάμα μιαν επιστροφή σε εγγυημένες γλωσσικές συνήθειες. Η ιστορία είναι απλή: ένας νησιώτης «άντρας γερός, παλιό σκαρί» τα βάζει με την οικονομική «κρίση», καταλήγοντας στο θριαμβευτικό συμπέρασμα ότι από μόνη της η γη μπορεί να μας ζήσει. Βέβαια, το ζητούμενο δεν είναι η αλήθεια του συμπεράσματος, όσο τα μέσα διά των οποίων ο Μακριδάκης απλώνει τις φτερούγες της νουβέλας του και εξαντλεί το στυλ του.

Δεν νομίζουμε ότι οι λογοτεχνικοί του προσανατολισμοί είναι άσχετοι με τη Χίο. Ο επαρχιώτικος ορίζοντας μπορεί να βοηθάει την ομαλή ενηλικίωση, ωστόσο η μικρή κοινότητα στερείται τη διαφορετική πνοή που έχει η μεγάλη πόλη, το ήθος απαρχαιώνεται χωρίς να επιδέχεται εύκολα ανανεώσεις και καινοτομίες, με αποτέλεσμα η χρονική επανάληψη να στρέφεται κατά κανόνα προς το παρελθόν. Οπότε και ο πεζογράφος, όσο προικισμένος και αν είναι, ψιλοκλέβει το υλικό του από τα δεδομένα και πρόσφορα. Έτσι έχουμε έναν Μακριδάκη που διατηρεί τη μαστορική του αφήγηση, υποστηρίζοντας όμως έναν «άγριο», με άλλα λόγια άνθρωπο παλιάς κοπής που θυμίζει πολλές μορφές της ηθογραφίας και της πάλαι ποτέ πεζογραφίας.

«... Τα κουκιά είναι η πιο καλή τροφή για τον άνθρωπο και για τα ζώα, δώσε στο ζο κουκια να φα, και δέκα η ώρα το πρωί, άμαν έβγει ο ήλιος, το τρίχωμα θα το βλέπεις και θα λαμποκοπά, άμα γυαλίζει το τρίχωμα του ζου, είναι υγιές, τέτοια τους ελεγε, περνούσε απ’ όλα τα τραπέζια έτσι και καταστάλαζε σε ‘κείνο που είχε τη γνώμη πως πίνουνε πιο πολύ, τους ήξερε πια σχεδόν όλους τους πελάτες του, αν και τελευταία καταφτάνανε κι άλλοι πολλοί, είχε βγάλει όνομα τρανό το μαγαζί στα γύρω μέρη, τους προτιμούσε ο κόσμος. Παράδεισο το λέγανε το μούρκι του Παναγή οι πιο παλιοί από δαύτους και του ‘χε απομείνει το όνομα...».
                                
Ο Πέτρος Αυλίδης (γεννημένος το 1955), που έζησε στο Βερολίνο από το ’80 ίσαμε το ’98 (ως ψυχίατρος) και «έπεσε» κατά κάποιον τρόπο πάνω του το διαβόητο Τείχος, συνέγραψε το απόσταγμα από την παραμονή του στη γερμανική πρωτεύουσα στο βιβλίο του Σοφέρ. Η επιτυχία του είναι απλή: ενώ συνέγραψε τα χρόνια του στο Βερολίνο, δεν απομιμήθηκε κάτι γερμανικό. Οι επιρροές -όποιες κι αν είναι αυτές- είναι συγγνωστές, αρκεί η αφήγηση να διαθέτει πειστικό βηματισμό και κάθε σελίδα να ζωντανεύει αντί ν’ απονεκρώνει τα αφηγούμενα. Προφανώς, ο νεαρός, που θέλει να σπουδάσει ψυχιατρική, έχει ιδιαίτερη κλίση στη νυχτερινή ζωή, στο πιοτό, στον ποδόγυρο, οπότε κάθε επίσκεψη στα μπαρ είναι μέρος μιας μύησης που όσο πιάνει ρίζες και διακλαδίζεται, πείθει για την ανάγκη του αποδέκτη.
Ωστόσο, η νοηματικότητα των συμβάντων δεν θα είχε ουδεμία αναγλυφικότητα, αν ο Αυλίδης δεν έσπρωχνε τη συντακτική αφαίρεση ίσαμε το έπακρο. Διαβάζουμε: 
       «Ο μπροστινός μου, κόκκινο μαλλί, μαύρο δερμάτινο μπουφάν, ίδιο παντελόνι και αρβύλες, φουλ στην αλυσίδα. Αφοσιωμένος σε χαρτονένιο πιατάκι, μέσα βουρστ με πόμες.
        «Τι ώρα περίπου έρχονται οι εφημερίδες;» τον ρωτάω.
        Γυρνάει και με κοιτάει. Το στόμα μασάει, στη μια άκρη κετσαπ.
         «Δεν ξέρω», μασημένο.
         «Ντάνκε», κοιτάω το κέτσαπ, έτοιμο να στάξει.
Η γλώσσα βγαίνει, το γλείφει, γλείφει καλού κακού και την άλλη μεριά και ξαναμπαίνει στο πόστο της.
        Κάνει κι η γλώσσα μου να βγει για γλείψιμο. Την κρατάω μέσα».
Συμπαθητική και μοιραία μορφή του βιβλίου -δανεισμένη απευθείας από τη ζοφερή πραγματικότητα του Βερολίνου- είναι βέβαια ο Ακριθάκης. «Ο ζωγράφος δίνει πάντα εξετάσεις» έλεγε και βέβαια είχε πέρα για πέρα δίκιο. Ο κεντρικός ήρωας του βιβλίου -όπως οι νέοι προς τους ενήλικες- σπουδάζει στάσεις ζωής, τον βιωμένο χρόνο των άλλων και του εαυτού του, γυρεύει τα κλειδιά και τα αντικλείδια της πόλης, γίνεται «κάποιος» για τις γυναίκες και συνάμα κοιτάζει τις σπουδές του. Θα γίνει ψυχίατρος; Νευρολόγος; Ντίλερ εικαστικής συγκίνησης; Αλκοολικός; Ό,τι κι αν γίνει, ξέρει ότι κρέμεται από τον ουρανό με πολύ λεπτό σχοινί. Το συντακτικό του οργανώνει, αποδιοργανώνοντάς την, τη νεότητά του, ο περίγυρος που λατρεύει το εφήμερο και δεν ψηφίζει καμιά επιφύλαξη αποδίδονται με έξοχο τρόπο.
                                
Το Σε αργή κίνηση Της Δανάης Παπουτσή (Κέδρος) απαρτίζεται από μια σειρά διηγήματα και, καθώς το επάγγελμα της συγγραφέως είναι το ηθοποιηλίκι, αναμένει κανείς εφευρήματα και πόζες που, αν μη τι άλλο, θα έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Το πρώτο θετικό στοιχείο στο βιβλίο αφορά την πλασματικότητα όλων περίπου των διηγημάτων. Την πραγματικότητα δεν την αντιγράφουμε, τη δημιουργούμε. Σε κάθε παράσταση της διηγηματογράφου παίζεται ένα δράμα που είτε αφορά τη σχέση με τον εαυτό της (κλειστοφοβία), είτε τη σχέση με τη μητέρα της (μνησικακία), είτε, τέλος, αντιμετωπίζουμε το «αβίωτο» που φαίνεται πως την κυνηγάει εσωτερικά.
Αν υποθέσουμε ότι υπάρχουν «στάδια στον δρόμο της γραφής», η Παπουτσή διανύει το στάδιο της δραματολαγνείας, όπου τα πάντα θα πρέπει να δεχτούν έναν ύποπτο φωτισμό αυτοκαταστροφής, αυτοκατηγορίας, εγκλωβισμένου ψυχισμού και πολυγραφίας που δεν έχει βρει ακόμη τη σωστή σχέση της με τη ζωή.
Το «δυο φορές κι έναν καιρό» μπορεί ν’ αποβεί σημαδιακό - τη μία φορά, πάντως, την εξάντλησε.
                                            
Ερχόμαστε τώρα στο τέταρτο βιβλίο, ένα βιβλιαράκι με διηγήματα του Γιάννη Παλαβού (Αστείο, εκδ. Νεφέλη) το οποίο θεωρούμε εύρημα κυριολεκτικά. Ο Γιάννης είναι καινούργιος στο επάγγελμα (γεννήθηκε το ’80 στο Βελβεντό Κοζάνης), έχει γράψει κι άλλες ιστορίες (Αληθινή αγάπη και άλλες ιστορίες, Intro Books) και φαίνεται -να μην τον ματιάσουμε- ότι έχει στα γεμάτα το καρούμπαλο της λογοτεχνίας. Ο τόμος περιέχει αρκετά διηγήματα (περιπου δεκαοχτώ), αλλά εμείς εδώ θα σχολιάσουμε μόνο το πρώτο, ή μάλλον το δεύτερο, που τιτλοφορείται «Γέροι Άνθρωποι».
Η υπόθεση, όπως λένε, είναι απλή. Η γιαγιά γλιστράει πάνω στο παγωμένο πλακόστρωτο και την πάνε στο νοσοκομείο. Η μάνα του Τάσου τη φροντίζει (όπως μισό αιώνα πριν η γιαγιά φρόντιζε την εγγόνα της), το Πάσχα ένα τσιγγανάκι πνίγηκε, αλλά για τη γιαγιά η ζωή πια είναι «ενα παράθυρο κοντά στο κρεβάτι». Με τον καιρό, πάντως, η υγεία της καλυτέρευσε, ο γιατρός της έδωσε ένα πι και αλώνιζε το δωμάτιο. Μάλιστα, καθώς η οικογένεια χρειαζόταν χώρο γιατί γεννήθηκαν τα ξαδέλφια του, η γιαγιά υποβιβάστηκε στον στάβλο που καθαρίστηκε δεόντως. «Θυμάμαι ακόμα ένα παχουλό γουρουνάκι να γουργουρίζει στο σημείο που τώρα βρίσκεται το ντιβάνι».
Ο Τάσος πάει να πει καλησπέρα στη γιαγιά που περηφανεύεται για τις βόλτες με το πι της, όταν ακούει γυαλικά να σπάζουν στην τουαλέτα. Αίφνης, από την τουαλέτα, αντί να βγει η γιαγιά, βγαίνει μια κοπέλα γύρω στα είκοσι (δηλαδή η γιαγιά πριν από πολλά χρόνια). Ο Τάσος μαζί με τη νεότατη γιαγιά εξέρχονται από το χωριό και πιάνουν κουβέντα. Η γιαγιά του διηγείται μια ιστορία από την Κατοχή: «Παντρεμένη πήγα μ’ έναν Ιταλό, τον Έντσο». «Σου άρεσε;». «Η καλύτερη στιγμή της ζωής μου...».
«Άνοιξα τα βλέφαρα κι ένιωσα τα κρύα πλακάκια, πιο πέρα η γιαγιά σωριασμένη ανάμεσα σε γυαλιά, τα μάτια της ανοιχτά, κοιτούσαν το ταβάνι, αλλά δεν το κοιτούσαν». Πρόκειται για κάτι τόσο απλό που πλησιάζει το τίποτα, αλλά αυτό το τίποτα (με ό,τι συνεπάγεται) πλησιάζει το άριστα. Τι εννοούμε;
Το ίδιο αυτό διήγημα, με τα περάσματα και τις εντάσεις του, θα μπορούσε να εκτεθεί με τον πλέον κοινότοπο τρόπο, ώστε να μην έχει κανένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Ο Παλαβός έχει να κάνει με τον χρόνο, άρα με καταστάσεις ζωής που λίγο αν μείνουν ξεκρέμαστες, δεν αποδίδουν συγκίνηση. Η έξοχη στιγμή όπου η γιαγιά αποσύρεται στον απόπατο κι επιστρέφει νέα πια, το πολύ είκοσι χρόνων, για να μιλήσουν μεταξύ τους διαφορετικά (ποιοι; Η γιαγιά με τον εγγόνι της) δεν δηλώνει απλώς απελευθέρωση από τον κοινότοπο χρόνο αλλά μια κομψή αναδημιουργία που αναδύεται κυριολεκτικά από το πουθενά και το ποτέ.
                                   
ΕΙΝΑΙ ΤΡΟΜΕΡΑ ΒΑΡΕΤΟ να παριστάνεις τον επαΐοντα, να πουλάς γνώσεις κι εξυπνάδα σε νεότερους, να τους παίρνεις από τα μούτρα κατά κάποιον τρόπο. Πλην όμως ο καθένας έχει ανάγκη να του μιλήσουν για το γραφτό του, να αισθανθεί ότι κοιτάζεται σ’ ένα κάτοπτρο έστω θαμπό. Άλλωστε, τον άλλον μόνο μια στιγμή τον ακούς. Μετά τα ίδια και τα ίδια.

 
  • Γιάννης Μακριδακης, Το ζουμί του πετεινού, σελ.: 92, τιμή: €11,00, Εκδόσεις: Εστία,  
  • Πέτρος Αυλίδης, Σοφέρ, σελ.: 251, τιμή: € 15,98, εκδόσεις Γαβριηλίδης,
  • Δανάη Παπουτσή, Σε αργή κίνηση, σελ. 200, τιμή  € 12,00, εκδόσεις Κέδρος,
  • Γιάννης Παλαβός, Αστείο,  σελ. 112, τιμή: € 8,90, Εκδόσεις Νεφέλη
-------------------------------
Συνέχεια →
Τρίτη, 29 Μαΐου 2012

Το φαινόμενο του ναζισμού - Προτάσεις ανάγνωσης

4 σχόλια
Αυτόν τον καιρό γίνεται μια προσπάθεια για την ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης απέναντι στα εγκλήματα που διαπράχθηκαν από το ναζιστικό καθεστώς και για τη διαφύλαξη της ιστορικής μνήμης. Σε αυτό το πλαίσιο θέλουμε να συμβάλουμε και εμείς από τον δικό μας χώρο, τον χώρο της ανάγνωσης. Προτείνουμε μια σειρά βιβλίων με σκοπό την κατανόηση του φαινομένου του ναζισμού. Γνωρίζουμε πως το θέμα είναι τεράστιο και η βιβλιογραφία ανεξάντλητη. Γι' αυτό, θα επικεντρωθούμε στη χώρα που γέννησε τον ναζισμό, με έμφαση στις συνθήκες που επέτρεψαν την ανάπτυξή του, στον τρόπο με τον οποίο απέκτησε τα κοινωνικά του ερείσματα και στα φρικτά αποτελέσματά του, κυρίως τη μαζική εξόντωση ανθρώπων στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Η επιλογή μας πήρε φυσικά υπ' όψιν της και τη λογοτεχνική ποιότητα των προτεινόμενων κειμένων, με προτεραιότητα σε βιβλία-σημεία αναφοράς στα οποία ο Έλληνας αναγνώστης έχει εύκολη πρόσβαση.
[Στη φωτογραφία, ο Χίτλερ προβάρει τους λόγους του στον καθρέφτη(!;)]

Μαρτυρίες

Το ημερολόγιο της Άννα Φρανκ [ΠΑΤΑΚΗ - πιθανότατα η πιο πλήρης]
Το πασίγνωστο ημερολόγιο της Γερμανίδας Εβραιοπούλας Anne Frank (1929-1945) από τις μέρες που κρυβόταν με τους γονείς της και τέσσερις οικογενειακούς φίλους σε σπίτι στο Άμστερνταμ (1942-1944) κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής. Στο τέλος η Γκεστάπο συνέλαβε την οικογένεια και η Άννα στάλθηκε μαζί με την αδερφή της στο στρατόπεδο Μπέργκεν-Μπέλσεν όπου πέθαναν από τύφο. Το ημερολόγιό της βρήκε και δημοσίευσε ο μόνος επιζών της οικογένειας, ο πατέρας, Ότο Φρανκ.
[Διαβάστε εδώ το Ημερολόγιο της Άννας Φρανκ στις εκδόσεις Ζαχαρόπουλου]

Η νύχτα - Ελί Βιζέλ [ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ]
Αφήγηση των προσωπικών εμπειριών ενός ανθρώπου που επέζησε από τα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης. Ο συγγραφέας συλλαμβάνεται και στέλνεται μαζί με την υπόλοιπη οικογένεια πρώτα στο Άουσβιτς και μετά στο Μπούχενβαλντ. Με γλώσσα απέριττη και άμεση, η Νύχτα θεωρείται από τις πιο συγκλονιστικές αφηγήσεις για το Ολοκαύτωμα και μας προτρέπει να αναρωτηθούμε τι σήμαιναν όλα αυτά συνολικά για τον άνθρωπο.


Εάν αυτό είναι ο άνθρωπος - Πρίμο Λέβι [ΑΓΡΑ]
Ο Πρίμο Λέβι, Ιταλοεβραίος χημικός, ένας από τους ελάχιστους επιζώντες του Άουσβιτς, γράφει με εκπληκτική νηφαλιότητα, χωρίς μίσος και υπερβολές, τις εμπειρίες του στην κόλαση. Αφηγείται με κάθε φρικιαστική λεπτομέρεια τις κακουχίες, τους εξευτελισμούς, τα καταναγκαστικά έργα, τους απαγχονισμούς για παραδειγματισμό, τα κρεματόρια.






Μυθιστορήματα


Το τενεκεδένιο ταμπούρλο - Γκίντερ Γκρας [ΟΔΥΣΣΕΑΣ]
Αλληγορία για τις τύψεις και τις ενοχές του γερμανικού λαού απέναντι στον χιτλερισμό. Ο Όσκαρ αρνείται να μεγαλώσει διαμαρτυρόμενος για την παραφροσύνη του μικροαστικού περιβάλλοντός του που αντιμετωπίζει άλλοτε με απάθεια και άλλοτε με ενεργή υποστήριξη την επέλαση του ναζισμού. Βγάζει διαπεραστικές κραυγές και χτυπάει το ταμπούρλο του για να αφυπνίσει μάταια τις βυθισμένες στην παθητικότητα και την ψευδαίσθηση συνειδήσεις. Από τα σημαντικότερα μεταπολεμικά μυθιστορήματα.


Βερολίνο Αλεξάντερπλατς - Άλφρεντ Ντέμπλιν [ΟΔΥΣΣΕΑΣ]
Ο Φραντς Μπίμπερκοπφ απολύεται από τη φυλακή και προσπαθεί να ζήσει τίμια. Όμως, το Βερολίνο της δεκαετίας του '20 δεν είναι η ιδανική πόλη για ανανήψαντες πρώην κατάδικους. Σύντομα το παρελθόν του θα τον διεκδικήσει, σε μια χώρα σε απόλυτη κρίση, που καταρρέει προετοιμάζοντας το έδαφος για τον ναζισμό. Ο Ντέμπλιν χρησιμοποιεί πληθώρα υλικού (δημοσιογραφικά άρθρα, τραγούδια, λόγους, δοκίμια, λογοτεχνία της εποχής, κλπ.) για να δημιουργήσει ένα συγκλονιστικό πολυεστιακό μυθιστόρημα.


Το μυθιστόρημα ενός ανθρώπου δίχως πεπρωμένο - Ίμρε Κέρτες [ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ]
Ο Ούγγρος νομπελίστας Ίμρε Κέρτες αρνείται ότι πρόκειται για αυτοβιογραφία. Ένας νεαρός Εβραίος από τη Βουδαπέστη στέλνεται στο Άουσβιτς. Δεν είναι ιδιαίτερα θρησκευόμενος ούτε μιλάει τη γλώσσα των περισσοτέρων, τα Γίντις, και νιώθει ξένος. Δηλώνει μεγαλύτερη ηλικία από την πραγματική του και αυτό τον γλιτώνει από τον θάνατο μια και οι νεαροί άντρες μπορούν να προσφέρουν εργασία. Ο τρόπος με τον οποίο ο νεαρός ορθολογικοποιεί την εμπειρία του κάνει την αφήγηση εξαιρετικά ενδιαφέρουσα.


Η κλέφτρα των βιβλίων - Μάρκους Ζούσακ [ΨΥΧΟΓΙΟΣ]
Ο Θάνατος είναι ο αφηγητής αυτού του εξαιρετικού μυθιστορήματος για τη Λίζελ, τη μικρή Γερμανίδα που ο πατέρας της συλλαμβάνεται ως κομουνιστής και η μητέρα της τη στέλνει να μείνει με μια άλλη οικογένεια φοβούμενη ότι σύντομα θα έχει και κείνη την ίδια μοίρα. Η Λίζελ βρίσκει ένα βιβλίο, Το Εγχειρίδιο του Νεκροθάφτη, μαθαίνει να διαβάζει και ερωτεύεται τον κόσμο των βιβλίων τόσο που γίνεται κλέφτρα βιβλίων - κλέβοντας ακόμη και τα βιβλία που έχουν βάλει στη φωτιά οι ναζί.


Μόνος στο Βερολίνο - Χανς Φαλάντα [ΠΟΛΙΣ]
Βασισμένο σε μια αληθινή ιστορία το βιβλίο αυτό ήταν ένα από τα πρώτα αντιναζιστικά μυθιστορήματα που γράφτηκαν από Γερμανό - πρωτοκυκλοφόρησε το 1947. Πρόκειται για την ιστορία ενός ζευγαριού, του Ότο και της Ελίζε Χάμπελ, που αρχίζουν μια προσωπική αντίσταση κατά του ναζισμού αφήνοντας κάρτες σε διάφορα σημεία της πόλης σε μια προσπάθεια να αφυπνίσουν τους συμπολίτες τους. Ένα μυθιστόρημα για την καθημερινή ζωή στη ναζιστική Γερμανία και για τους λίγους που σήκωσαν το ανάστημά τους ενάντια στη χιτλερική λαίλαπα.


Ευμενίδες - Τζόναθαν Λίτελ [ΛΙΒΑΝΗΣ]
Γροθιά στο στομάχι. Ο αφηγητής είναι αξιωματικός των Ες Ες που ορίζεται ως ένας από τους υπεύθυνους για την "τελική λύση" (=εξόντωση των Εβραίων της Ευρώπης) και μας διηγείται με ανατριχιαστικά αναλυτικό και λεπτομερή τρόπο τις ενέργειες των ναζί. Μια ανελέητη μελέτη τού πώς ένας καλλιεργημένος άνθρωπος μετατρέπεται σε τέρας στις δεδομένες συνθήκες. Ο Λίτελ (Εβραίος στην καταγωγή) τολμά να υπονοήσει ότι δυνητικά όλοι θα μπορούσαμε να περάσουμε τα όρια της ανθρωπιάς.


Ένα πρότυπο παιδικής ηλικίας - Κρίστα Βολφ [STUDIO UNIVERSITY PRESS]
Ένα μυθιστόρημα βασισμένο στις προσωπικές εμπειρίες της συγγραφέως κατά τη ναζιστική περίοδο. Η Νέλι Γιόρνταν αφηγείται τα παιδικά και τα εφηβικά της χρόνια και την ένταξή της στη Χιτλερική Νεολαία. Ένα μικρό κορίτσι με δημοκρατικό οικογενειακό υπόβαθρο γίνεται σιγά-σιγά ένα "πρότυπο" πιστής στα ναζιστικά ιδεώδη έφηβης. Η εμπειρία της αυτή θα τη στιγματίσει και θα τη γεμίσει ενοχές για όλη την υπόλοιπη ζωή της. Δύσκολα θα βρει κανείς στη λογοτεχνία τόσο οξυδερκή ματιά στη Γερμανία του Τρίτου Ράιχ.


Μελέτες


Η μαζική ψυχολογία του φασισμού - Βίλχελμ Ράιχ [ΜΠΟΥΚΟΥΜΑΝΗΣ]
Η μοναδική αυτή κλασική μελέτη του κορυφαίου Αυστριακού ψυχίατρου-ψυχαναλυτή πρωτοδημοσιεύτηκε το 1933 (!) και αναλύει το φαινόμενο του φασισμού (όχι μόνο στη Γερμανία αλλά γενικότερα) με μέθοδο που συνδυάζει τον μαρξισμό και τη φροϋδική ψυχανάλυση. Ο Ράιχ προσπαθεί να εξηγήσει γιατί οι μάζες, αντί να επαναστατούν ενάντια στην αδικία και την εξαθλίωση, γίνονται πειθήνια όργανα της πιο αυθαίρετης εξουσίας.
[Μπορείτε να διαβάσετε εδώ ολόκληρο το βιβλίο (σκαναρισμένο κείμενο)]


Χίτλερ 1889-1936: Ύβρις // Χίτλερ 1936-1945: Νέμεσις - Ίαν Κέρσοου [SCRIPTA]
Ο Βρετανός ιστορικός θεωρείται ο σημαντικότερος μελετητής του Τρίτου Ράιχ. Στα δύο ογκώδη έργα του αναλύεται διεξοδικά ολόκληρη η ιστορική περίοδος στην οποία έδρασε ο Γερμανός δικτάτορας. Στο πρώτο δίνεται έμφαση στα αίτια και τον τρόπο με τον οποίο επικράτησε ο ναζισμός, ενώ στο δεύτερο εξετάζονται οι επιλογές που οδήγησαν στον πόλεμο, το Ολοκαύτωμα και την ήττα. Το κεντρικό βάρος δίνεται στην αλληλεπίδραση του Χίτλερ με τις κοινωνικές και πολιτικές δομές της Γερμανίας της εποχής εκείνης.


[Διαβάστε εδώ προτάσεις για ταινίες που αφορούν τον ναζισμό]
[Αν διαβάσατε εσείς κάποιο σχετικό βιβλίο που θα θέλατε να προτείνετε, θα χαιρόμασταν αν το προσθέτατε ως σχόλιο.]



Συνέχεια →
Δευτέρα, 19 Δεκεμβρίου 2011

Βιβλία γιορτινά

0 σχόλια
Στην οικογένειά μας ανταλλάσσαμε δώρα την Πρωτοχρονιά και όχι τα Χριστούγεννα. Γι' αυτό καθυστερούσα αυτές τις βιβλιοπροτάσεις ξεχνώντας ότι ίσως ο περισσότερος κόσμος έχει διαφορετικές συνήθειες. Θέλω βέβαια οι προτάσεις μου να είναι επίκαιρες αλλά και έγκαιρες γιατί πολλοί είναι αυτοί που ψάχνουν για δώρα αυτόν τον καιρό. Και όλοι εμείς που αγαπάμε το βιβλίο ξέρουμε πόσο σημαντικό, πέρα από οτιδήποτε άλλο, είναι να τονωθεί η αγορά του τις μαύρες μέρες που περνάμε.

Δεν έχω στατιστικά στοιχεία αλλά δεν έχω την αίσθηση ότι οι προθήκες των βιβλιοπωλείων έχουν τίποτα να ζηλέψουν από τις προηγούμενες χρονιές. Με δεδομένο μάλιστα το πώς στην πράξη έχει καταργηθεί η φθινοπωρινή εκδοτική περίοδος και ενοποιηθεί με αυτή των γιορτών, βλέπουμε αυτές τις μέρες να κυκλοφορεί μια πληθώρα βιβλίων που μπορεί να καλύψει όλα τα γούστα.

Όπως πάντα, το κριτήριο με το οποίο έχω επιλέξει τα βιβλία που σας προτείνω είναι εντελώς προσωπικό και αφορά βιβλία που συνήθως δεν έχω διαβάσει. Δεν είναι απαραίτητα τα καλύτερα. Είναι απλώς αυτά που θα ζητούσα εγώ από τον Αη Βασίλη να μου φέρει - ελπίζοντας ότι θα είχε αρκετό χώρο στο έλκηθρό του.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

Το όνειρο του Οδυσσέα - Μάκης Καραγιάννης (Μεταίχμιο)
Ένας καθηγητής πανεπιστημίου, σύμβολο του αντιδικτατορικού αγώνα, βρίσκεται μετά από χρόνια μπλεγμένος σε ένα σκάνδαλο υπεξαίρεσης. Όταν βρίσκεται νεκρός, ο φίλος του δημοσιογράφος Οδυσσέας αποφασίζει να εξιχνιάσει τον φόνο του. Ένα μυθιστόρημα για τη γενιά που έκλεισε(;) τον κύκλο της με τη σημερινή πολύπλευρη κρίση. Από την υπεραισιοδοξία της Μεταπολίτευσης στη χρεωκοπία τού σήμερα, το μυθιστόρημα μάς συναρπάζει κινούμενο στα όρια της αστυνομικής λογοτεχνίας.

Καιρός σκεπτικός - Ιωάννα Καρυστιάνη (Καστανιώτη)
Μετά τα εξαιρετικά Σακιά, η Ιωάννα Καρυστιάνη μάς δίνει μια συλλογή διηγημάτων για ανθρώπους καθημερινούς που ο καθένας βιώνει με τον δικό του τρόπο τον εορταστικό ψυχαναγκασμό των ημερών. Άνθρωποι μοναχικοί που προσπαθούν να επιβιώσουν σκουντουφλώντας σ' αυτούς τους δύσκολους καιρούς. Όπως λέει και η ίδια η συγγραφέας, "η λογοτεχνία δεν μπορεί να σου πληρώσει τους λογαριασμούς και τα χαράτσια, μπορεί να είναι απλώς μια παρηγοριά και μια φυγή ή ένας τρόπος στοχασμού και αναστοχασμού πάνω στη ζωή την ίδια."

Τα παιδιά του Κάιν - Νίκος Παναγιωτόπουλος (Μεταίχμιο)
Αγάπησα την πρόζα του Παναγιωτόπουλου από τότε που έπεσε στα χέρια μου Το γονίδιο της αμφιβολίας. Πάντα τα βιβλία του έχουν κάτι να μου δώσουν. Το καινούργιο του μυθιστόρημα μιλάει για τους νέους της μεταπολιτευτικής γενιάς που αλληλοσκοτώνονται. Μια παρέα επιστρέφει μετά από τριάντα χρόνια στο νησί των καλοκαιρινών της διακοπών. Τίποτα δεν είναι όπως πριν. Το ατύχημα ή ο φόνος ενός απ' αυτούς λειτουργεί σαν καταλύτης στη διασταύρωση των χαμένων τους ζωών.

Θυμάμαι - Βασιλική Πέτσα (Πόλις)

Πρώτο βιβλίο για τη νεαρότατη και πολλά υποσχόμενη συγγραφέα. Δύο νεαρές κοπέλες κατηγορούνται για τη δολοφονία ενός ηλικιωμένου συγχωριανού τους. Η εξιστόρηση μοιράζεται ανάμεσα σε πολλούς αφηγητές. Τα ερωτήματα περισσότερο τίθενται παρά απαντώνται. Η βία και το έγκλημα που ξεσπούν δίπλα μας είναι ένα άγνωστο μυστήριο. Ποιος μπορεί να πει τι ακριβώς είναι αυτό που οπλίζει το χέρι του φονιά;

Ερωτευμένος Ελύτης - Φίλιππος Φιλίππου (Ψυχογιός)
Το 1937, μέσα στη δικτατορία του Μεταξά, ο Ελύτης πέρασε εννέα μήνες ως εκπαιδευόμενος έφεδρος αξιωματικός στην Κέρκυρα. Πολλά χρόνια μετά ένας συγγραφέας πηγαίνει στο νησί για να ανακαλύψει πώς έζησε αυτούς τους μήνες ο νεαρός ποιητής. Με ποιούς, αλλά κυρίως με ποιες γνωρίστηκε; Τι κρύβεται πίσω από το ποίημά του "Ελένη"; Ένα βιογραφικό μυθιστόρημα που προσπαθεί να γνωρίσει τον ερωτικό όσο και τον πολιτικό Ελύτη της εποχής.



ΜΕΤΑΦΡΑΣΜΕΝΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

2666 - Ρομπέρτο Μπολάνιο (Άγρα)
Τέσσερις παθιασμένοι καθηγητές γερμανικής φιλολογίας αναζητούν τα ίχνη του Πρώσου συγγραφέα Μπένο φον Αρτσιμπόλντι. Την τελευταία φορά που έδωσε σημεία ζωής ήταν στη Σάντα Τερέζα, μια πόλη της ερήμου στα σύνορα ΗΠΑ - Μεξικού, όπου εκατοντάδες γυναίκες έχουν βρεθεί άγρια δολοφονημένες. Ο Χιλιανός Μπολάνιο (1953 - 2003), που η κριτική τον θεωρεί έναν από τους κορυφαίους λογοτέχνες του 20ου αιώνα, φλερτάροντας με όλα τα λογοτεχνικά είδη μάς δίνει ένα συγκλονιστικό μυθιστόρημα 1166 σελίδων γεμάτο εικόνες Αποκάλυψης.

Η θέληση και η τύχη - Κάρλος Φουέντες (Καστανιώτη)
Σε μια παραλία του Ειρηνικού το κομμένο κεφάλι του Χοσουέ Ναδάλ μάς αφηγείται την ιστορία του. Είναι το χιλιοστό θύμα σε μια χώρα όπου κυβερνά το ατιμώρητο έγκλημα. Στο Μεξικό, όπου ακόμη και η τραγωδία μετατρέπεται σε σαπουνόπερα. Η πλοκή ξετυλίγεται γύρω από δύο φίλους , επίδοξους αρχιτέκτονες της επανάστασης, που σκοντάφτουν σε προδοσίες και στη διαπλοκή κεφαλαίου και πολιτικής. Ο Φουέντες επιστρέφει με ένα βίαιο και σκοτεινό μυθιστόρημα για το έγκλημα, την εκδίκηση και τις ανίερες συμμαχίες.

Χήρα για ένα χρόνο - Τζον Ίρβινγκ (Μελάνι)
Ο συγγραφέας τού Ο κατά Γκαρπ κόσμος μάς δίνει ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα όπου η τραγωδία ξεπροβάλλει μέσα από κάθε αστείο περιστατικό που μας διηγείται. Η 4χρονη Ρουθ ξυπνάει από τους ερωτικούς θορύβους της μητέρας της και του εραστή της. Έχοντας μόλις περάσει μια κρίση γαστρεντερίτιδας, νομίζει πως η μαμά της κάνει εμετό. Πολλά χρόνια αργότερα, συγγραφέας πια με προσωπική ζωή πολύ λιγότερο επιτυχημένη από τη λογοτεχνική της σταδιοδρομία, θα ερωτευτεί για πρώτη φορά... 

Το μοιραίο δείπνο - Ισμαήλ Κανταρέ (Μεταίχμιο)
Το 1943, στο υπό γερμανική κατοχή Αργυρόκαστρο, ο πλέον διακεκριμένος γιατρός της πόλης προσκαλεί σε δείπνο τον διοικητή των Ναζί. Την άλλη μέρα μια ομάδα Αλβανών αιχμαλώτων απελευθερώνεται. Η τοπική κοινωνία αναστατώνεται. Τι συζητήθηκε σ' εκείνο το δείπνο; Ήταν μια προδοτική πράξη ή αγνός πατριωτισμός; Χρόνια αργότερα, κάποιοι βλέπουν στο παλιό εκείνο γεγονός μια παγκόσμια συνομωσία κατά του κομουνισμού. Ο Κανταρέ για άλλη μια φορά μας δείχνει τη λογοτεχνική μαεστρία του με ένα βαλκανικό παραμύθι γεμάτο υποδόρια ειρωνεία.

Δουβλινιάδα - Ενρίκε Βίλα-Μάτος (Καστανιώτη)
Ο πολύ γνωστός Ισπανός συγγραφέας μάς δίνει άλλο ένα μυθιστόρημα με θέμα την ίδια τη λογοτεχνία. Ένας συνταξιούχος εκδότης βλέπει ένα προφητικό όνειρο που διαδραματίζεται στο Δουβλίνο, πόλη που δεν έχει επισκεφτεί ποτέ στη ζωή του. Μαζί με κάποιους φίλους του ταξιδεύει στην πατρίδα του Τζόυς για να διοργανώσει μια επικήδεια τελετή για τον θάνατο της τυπογραφίας, αφού βλέπει πια την απόλυτη κυριαρχία της ψηφιακής εποχής. Η Δουβλινιάδα είναι γεμάτη εκπλήξεις, φαντάσματα, χιούμορ και προβληματισμό για το τέλος μιας ολόκληρης εποχής. 

Οι γυναίκες του λαθροθήρα - Κλοντ Πιζάντ-Ρενό (Ψυχογιός)
Μέσα από τις φωνές των διαφόρων μαρτύρων - γονιών, φίλων, συγγενών, γειτόνων - η συγγραφέας δίνει μια καινούργια διάσταση στο ερωτικό τρίγωνο τριών ποιητών: του Τεντ Χιουζ, της Σύλβια Πλαθ και της Άσια Γουέβιλ. Η γεμάτη πάθος Σύλβια υποκύπτει σταδιακά στη σκοτεινή πλευρά της ύπαρξής της ενώ ο "λαθροθήρας" Τεντ γνωρίζει και ερωτεύεται την Άσια, δίνοντας τέλος στο γάμο του, γεγονός που θα οδηγήσει την Πλαθ στην αυτοκτονία. Ένα βιβλίο πλημμυρισμένο από τη νοσηρή σαγήνη της ζωής των τριών ποιητών.

ΔΙΑΦΟΡΑ 

Αινίγματα της ιστορίας - Alan Baker (Κλειδάριθμος)
Ψυχαγωγικό και ενημερωτικό απάνθισμα περίεργων συμβάντων: από την Ατλαντίδα μέχρι τις Αμαζόνες κι από την Κιβωτό της Διαθήκης μέχρι το Ελντοράντο και τους εξωγήινους. Συναρπαστική αφήγηση που κεντρίζει τον αναγνώστη αλλά τον αφήνει μόνο του να αποφασίσει αν οι θρύλοι αυτοί είναι πραγματικότητα ή όχι. 

Οι τεχνικές της ζωγραφικής (μέσα από το έργο μεγάλων ζωγράφων) - Ευαγγελία-Μαρίνα Μ. Τσιλάγα (Επίκεντρο)
Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον βιβλίο για όσους ασχολούνται με τη ζωγραφική. Παρακολουθεί την εξέλιξη της χρήσης των χρωστικών ουσιών μέσα από μαρτυρίες για τα υλικά και τις τεχνικές που χρησιμοποιούσαν οι μεγάλοι ζωγράφοι της κάθε εποχής. Η μελέτη ξεκινάει με τον Γιαν Βαν Άικ, ο οποίος το 1410 πρωτοχρησιμοποίησε το λάδι και επηρέασε καθοριστικά την πορεία της ζωγραφικής. Αναλύονται επίσης οι ιδιότητες των χρωμάτων και οι σημερινές τεχνικές, κάτι που το καθιστά εξαιρετικά χρήσιμο για επίδοξους καλλιτέχνες - τουλάχιστον.


50 οικονομικές θεωρίες που επηρέασαν την ανθρωπότητα - Daniel Marron (επιμέλεια) (Κλειδάριθμος)
Σε μια εποχή οικονομικής κρίσης όλοι προσπαθούμε να βγάλουμε άκρη με όσα ακούμε γύρω μας. Το βιβλίο προσφέρει ένα εντατικό μάθημα οικονομικής θεωρίας για να κατανοήσουμε τα οικονομικά ως επιστήμη αλλά και τις σύγχρονες διεθνείς και εγχώριες εξελίξεις. Με απλά λόγια επεξηγούνται διάφορες θεωρίες και έννοιες από τον μαρξισμό ως τα οικονομικά της προσφοράς και από τη θεωρία των παιγνίων μέχρι τη θεραπεία σοκ.


[Τα στοιχεία για τα βιβλία τα πήρα κυρίως από τα ένθετα των εφημερίδων Τα Νέα και Το Βήμα, το περιοδικό Διαβάζω και το αρχείο της BiblioNet, αλλά και από πληθώρα ιστοσελίδων που αδυνατώ να αναφέρω. Ας με συγχωρέσουν.]


Συνέχεια →
Παρασκευή, 8 Ιουλίου 2011

Τα βιβλία της άμμου

3 σχόλια
Κάποτε ήταν τα βιβλία των καλοκαιρινών διακοπών. Τώρα πια δεν γνωρίζω και πολλούς που θα μπορέσουν να τηρήσουν την παλιά καλή συνήθεια της μακρόχρονης παραθέρισης και ό,τι τη συνόδευε. Ήδη διαβάζουμε για τις πτώσεις των πωλήσεων στον χώρο του βιβλίου. Μάταια οι βιβλιοπώλες περιμένουν να προμηθευτούν οι πελάτες τους τους όγκους των βιβλίων του καλοκαιριού, όπως γινόταν κάθε χρόνο τέτοια εποχή. Με φειδώ ο καθένας επιλέγει τα λιγοστά εκείνα που θα τον συντροφέψουν στο μπάνιο του ή στη δροσερή βεράντα. Πλέον υπάρχουν οι (προβληματικές) βιβλιοθήκες, αλλά και οι φίλοι...

Παρ' όλα αυτά, όσο και να έχει μειωθεί ο αριθμός των βιβλίων που μπορεί ο καθένας μας να βάλει στο καλάθι του, η ανάγνωση παραμένει κάτι που μπορεί να μας προστατεύσει από την παράνοια των ημερών που ζούμε. Κάτι που μπορεί να μας κρατήσει σε εγρήγορση και να μην αφήσει την ελπίδα να σβήσει. Όπως λέει και η ηρωίδα του Καλού Μυθιστορήματος στην ομολογία πίστεως στην καλή λογοτεχνία: "Θέλουμε βιβλία (...) που να γεμίσουν πάλι τα πνευμόνια μας με αέρα."

Σ' αυτό το πνεύμα της αναζήτησης μιας ταυτόχρονης εσωτερικής και εξωτερικής θερινής αύρας, έψαξα τα βιβλία που θα με εμπνεύσουν. Σε προθήκες βιβλιοπωλείων, εφημερίδων και περιοδικών βρήκα μυθιστορήματα (και όχι μόνο) που  γαργάλισαν τη φαντασία μου. Διευκρινίζω πως δεν έχω διαβάσει κανένα από τα παρακάτω. Ως υποψήφιος αναγνώστης, νιώθω μια απροσδιόριστη έλξη από αυτά κι όχι από κάποια άλλα.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ
 
Η πρώτη λέξη - Βασίλης Αλεξάκης (Εξάντας)
Ένας καθηγητής Συγκριτικής φιλολογίας προσπαθεί να λύσει το αίνιγμα τού ποια ήταν η πρώτη λέξη που δημιουργήθηκε ποτέ στον κόσμο με σκοπό την έκφραση. Όταν πεθαίνει, τη σκυτάλη στην αναζήτηση παίρνει η αδελφή του. Ο συγγραφέας, με καυστικό χιούμορ, μας μιλάει για ένα από τα αγαπημένα του θέματα, τη γλώσσα, αλλά και τον τρόπο που συνεχίζουν μέσα μας να ζουν πρόσωπα αγαπημένα που έχουν φύγει πια από τη ζωή.

Αρόδο - Ασημένια Σαράφη (Πατάκη)
Μετά το Platanus Orientalis, η Ασημένια Σαράφη μάς δίνει το δεύτερο μυθιστόρημά της. Σε ένα όμορφο μα σχεδόν εγκαταλειμμένο νησί, ένα ετερόκλητο πλήθος ανθρώπων εγκλωβίζεται από έναν εχθρικό στόλο που μένει αρόδο. Όλοι εκείνοι οι άνθρωποι - ηθοποιοί, εργάτες, τουρίστες, λαθρομετανάστες - θα χρειαστεί να αντιμετωπίσουν την κατάστασή τους και τις πρωτοφανείς ελλείψεις του νησιού, ελπίζοντας πως κάποιος θα τους σώσει.

Ανεμώλια - Ισίδωρος Ζουργός (Πατάκη)
Πέντε φίλοι ξεκινάνε με ιστιοπλοϊκό για ένα ταξίδι στο Αιγαίο και με τελικό προορισμό τη Ρόδο, εκεί όπου κάποτε είχαν πάει τη σχολική πενταήμερη, τόπο συμβολικό των προσδοκιών με τις οποίες ξεκίνησαν τη ζωή. Ένα μυθιστόρημα για την ανδρική φιλία, το Αιγαίο, την πανταχού παρούσα Θεσσαλονίκη - πατρίδα των φίλων αλλά και του συγγραφέα - και τον ομηρικό κόσμο με τον οποίο το βιβλίο συνομιλεί συνέχεια. Άλλωστε, ομηρική είναι και η λέξη ανεμώλια (=λόγια του ανέμου, ανώφελα).

Τα πορτραίτα της - Αννίτα Παναρέτου (Εστία)

Στα 1927, διάσημος ζωγράφος πορτραίτων, που μόλις ήρθε από το Παρίσι στην Αθήνα, ζητά να ζωγραφίσει κόρη φίλου του. Ο μεταξύ τους λανθάνων ερωτισμός θα έχει απρόβλεπτη εξέλιξη. Παράλληλα παρακολουθούμε τις σχέσεις ενός Αθηναίου με μια Μικρασιάτισσα και τις συγκρούσεις ανάμεσα σε γηγενείς και πρόσφυγες. Τον τόνο στο κείμενο δίνει η εικαστική ματιά, χάρη και στις σημειώσεις του ζωγράφου.


ΞΕΝΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

Η εποχή της στάχτης - Χόρχε Βόλπι (Ωκεανίδα)
Το νέο μυθιστόρημα του Μεξικανού συγγραφέα μπλέκει τις ζωές τριών γυναικών. Η Σοβιετική βιολόγος Ιρίνα παρακολουθεί την κατάρρευση του κομουνισμού και την επανάσταση της έφηβης κόρης της. Η Τζένιφερ, στέλεχος του ΔΝΤ, έρχεται συχνά σε αντιπαράθεση με την αδελφή της, ακτιβίστρια που αγωνίζεται ενάντια στην παγκοσμιοποίηση. Τέλος, η Εύα, διάνοια στην πληροφορική, προσπαθεί να ανακαλύψει τα μυστικά της ανθρώπινης νοημοσύνης. Στα βιβλία του ο Βόλπι αναμειγνύει λογοτεχνία, πολιτική, επιστήμη και Ιστορία, με στοιχεία σασπένς και μυστηρίου. [Αγνοήστε το ατυχέστατο εξώφυλλο.]

Ο χάρτης και η επικράτεια - Μισέλ Ουελμπέκ (Εστία)
Ο καλλιτέχνης Ζεντ Μαρτέν στρέφεται από τη φωτογραφία στη ζωγραφική. Ζητά από τον συγγραφέα Μισέλ Ουελμπέκ να γράψει ένα κείμενο για τον κατάλογο της έκθεσής του. Θα μπορούσε η σχέση των δύο ανδρών να εξελιχθεί σε φιλία, αν δεν διακόπτονταν από την άγρια δολοφονία του συγγραφέα. Ο Ουελμπέκ, αμφιλεγόμενος αλλά/και τρομερά ενδιαφέρων, τελειώνει το βιβλίο του μεταφέροντάς μας , όπως το συνηθίζει, στο μέλλον σε μιαν Ευρώπη χωρίς βιομηχανική παραγωγή, πνιγμένη στη βλάστηση. Επίκαιρο;

Το όνειρο του Κέλτη - Μάριο Βάργκας Γιόσα (Καστανιώτη)
Στο πρώτο μυθιστόρημα μετά το Νόμπελ, ο Γιόσα (ή Λιόσα) μάς περιγράφει τη ζωή ενός θρυλικού Ιρλανδού: του Ρότζερ Κέιζμεντ, από το Κογκό στα 1903 ως μια φυλακή του Λονδίνου το 1916. Ήρωας και προδότης, ηθικός και ανήθικος, ο Κέιζμεντ ήταν από τους πρώτους Ευρωπαίους που κατήγγειλαν την αποικιοκρατία. Περιφρονήθηκε για τη σκανδαλώδη σεξουαλική ζωή του και στρατεύθηκε στην υπόθεση του ιρλανδικού εθνικισμού ενάντια σε μια Αγγλία που θαύμαζε.

Νέμεσις - Φίλιπ Ροθ (Πόλις)
Τον κατηγόρησαν ότι ασχολείται μόνο με γεροντοέρωτες κι εκείνος απαντά με ένα συγκλονιστικό μυθιστόρημα για την ενοχή, το ηθικό δίλημμα, την ευθύνη και την ύβρι. Το καλοκαίρι του 1944, στο Νιούαρκ της Πενσυλβάνιας ξεσπά επιδημία πολιομυελίτιδας που κάνει θραύση ανάμεσα στους νεαρούς μαθητές του σχολείου όπου εργάζεται ο 23χρονος γυμναστής Μπάκυ - απαλλαγμένος από τον στρατό εξαιτίας της ελαττωματικής του όρασης. Πώς θα αντιδράσει ο νεαρός, διχασμένος ανάμεσα στο καθήκον, από τη μια, και στην ασφάλεια και τον έρωτα, από την άλλη;

Κεντρική Ευρώπη - Γουίλιαμ Τ. Βόλμαν (Κέδρος)
Στο πρώτο του βιβλίο που μεταφράζεται στα ελληνικά ο γνωστός Αμερικανός συγγραφέας καταπιάνεται με την ιστορία της Ευρώπης, κυρίως τη σύγκρουση κομουνισμού και ναζισμού στη διάρκεια του 20ου αιώνα. Ο Βόλμαν παίρνει ιστορίες ανθρώπων στη δίνη των ιστορικών συγκρούσεων και ενδιαφέρεται να μελετήσει τα ηθικά τους διλήμματα και τις επιλογές τους. Ο ίδιος χαρακτηρίζει το έργο του μυθιστόρημα ενώ η κριτική θεωρεί ότι βρίσκεται πιο κοντά στη μαρτυρία ή στο ιστορικό δοκίμιο. Μυθιστόρημα ή όχι, πάντως, θεωρήθηκε αριστούργημα.

Μακριά από πού - Εδγάρδο Κοζαρίνσκι (Καστανιώτη)
Στο τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου μια γυναίκα καταφέρνει να βρεθεί μέσω πολωνικού και τσεχικού εδάφους στη Βιένη, στη Γένοβα και τέλος, με τη βοήθεια φίλων, στο Μπουένος Άιρες. Εκεί δεν ξέρει κανείς το παρελθόν της. Όμως ο γιος της μεγαλώνοντας θα θελήσει να μάθει και θα την εμποδίσει να ξεγράψει μια προσωπική ιστορία που ενδεχομένως κρύβει πολλές ενοχές. Ο αργεντινός συγγραφέας (και σκηνοθέτης, παρακαλώ!) μας μεταφέρει όχι μόνο ένα οικογενειακό δράμα, αλλά και την ατμόσφαιρα της πρωτεύουσας του τάνγκο της δεκαετίας του '40.

Η λογική των εραστών - Πάμπλο Σιμονέττι (Πατάκη)

Στη Χιλή του τέλους του 20ου αιώνα ο σοσιαλιστής Ρικάρδο Λάγος ετοιμάζεται να έρθει στην εξουσία. Μέσα σε ένα κλίμα ελπίδας και αναταραχής οι σχέσεις ενός νεαρού ζευγαριού διαταράσσονται όταν στη ζωή τους μπαίνει ένας δικηγόρος, ιδιοκτήτης διαδικτυακής εφημερίδας. Στην προσπάθειά τους να ξεφύγουν από τη ρουτίνα, μέσα σε λίγους μήνες καταστρέφουν όλες εκείνες τις συμβάσεις που έδιναν ασφάλεια στη ζωή τους.

Το Πρωτόκολλο της Αιγύπτου - Λεονάρντο Σάσα (Καστανιώτη)

Όταν ο πρεσβευτής του Μαρόκου βρίσκεται αναπάντεχα το 1782 εξαιτίας μιας θύελλας στο Παλέρμο, ο αβάς Τζουζέπε Βέλα συλλαμβάνει ένα παράτολμο σχέδιο: να παρουσιάσει ένα συνηθισμένο αραβικό σχέδιο ως σπάνιο πολιτικό έγγραφο, το Πρωτόκολλο της Αιγύπτου, που ακυρώνει όλα τα φεουδαρχικά δικαιώματα στη Σικελία και θα δώσει την αφορμή για μια αντιμοναρχική συνωμοσία. Στηριγμένος σε μια αληθινή ιστορία, ο Σάσα με μια μονίμως υποβόσκουσα ειρωνεία μάς μιλάει για τις μεγάλες ή μικρές πράξεις που μπορούν να αλλάξουν την Ιστορία.

Ψίθυροι στο Μπέγιογλου - David Boratav (Πόλις)
Ο ήρωας, τεχνοκράτης που ζει στο Λονδίνο, εγκαταλειμμένος από τη σύζυγό του και ακατανόητος για τον γιο του, θα προσπαθήσει να βρει τον εαυτό του στην Ιστανμπούλ, την πόλη όπου στη δεκαετία του '50 πέρασε τα παιδικά του χρόνια. Δεν αναζητά μόνο τα στενοσόκκακα της μνήμης του αλλά και τη χαμένη του επαφή με την τουρκική γλώσσα. Έτσι η ιστορία ξεκινά από την αρχή. Ο μεγαλωμένος στη Γαλλία, από Τούρκο πατέρα και Γαλλίδα μάνα, συγγραφέας μάς δίνει ένα μυθιστόρημα για τις δυσκολίες του μετανάστη και τις χαμένες ταυτότητες, με ιδιαίτερη προσοχή στη γλώσσα και τη μουσικότητα του λόγου.

Sputnik Caledonia - Άντριου Κρούμυ (Πόλις)
Ο Ρόμπι Κόιλ ονειρεύεται να γίνει κοσμοναύτης όταν θα μεγαλώσει. Στο δεύτερο μέρος του βιβλίου μεταφερόμαστε σε μια Σκωτία που έχει γίνει κομουνιστική μετά το τέλος του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου - συνηθισμένο μοτίβο στα βιβλία του Κρούμυ - και όπου ο ήρωας εκπαιδεύεται σε μια μυστική στρατιωτική βάση για να πετάξει προς μία παράξενη κοσμική οντότητα που μοιάζει με μαύρη τρύπα του διαστήματος. Η όλη ιδέα στηρίζεται στην ιδέα του παράλληλου σύμπαντος που πηγάζει από τη Θεωρία της Σχετικότητας του Αϊνστάιν.

ΔΙΑΦΟΡΑ


Είμαι αριστερόχειρ ουσιαστικά - Μανόλης Αναγνωστάκης (Πατάκη)
Ο αξέχαστος ποιητής μιλάει για τον εαυτό του στον Μισέλ Φάις το 1992, σε έναν εκμυστηρευτικό μονόλογο στον οποίο ελέγχει και ελέγχεται, αμφισβητεί και αυτοαμφισβητείται (φτάνοντας να πει πως το τελευταίο του βιβλίο - "Υστερόγραφο", 1992 - είναι η "αποθέωση της κοινοτοπίας"!) και αποδεικνύει πως ο αληθινός ποιητής δεν βολεύεται στον μύθο που οι άλλοι φτιάχνουν γι αυτόν.

Κι όμως όμορφα... - Geoff Dyer (Πάπυρος)
Ο συγγραφέας φιλοτεχνεί πορτρέτα καλλιτεχνών που σφράγισαν την ιστορία της τζαζ, όπως οι Λέστερ Γιανγκ, Τελόνιους Μονκ, Τσαρλς Μινγκους, Αρτ Πέπερ, Ντιουκ Έλινγκτον, Ντίζι Γκιλέσπι, κ.α. Χρησιμοποιεί μυθοπλασία και ποιητικό λόγο για να αναπλάσει την ατμόσφαιρα μέσα στην οποία γεννήθηκε η μουσική τους. Το βιβλίο είναι γεμάτο φωτογραφίες και πληροφορίες που ο Ντάιερ συνδέει αυτοσχεδιάζοντας, σαν να παίζει ο ίδιος ένα συναρπαστικό κομμάτι τζαζ.


[Τις πληροφορίες αλίευσα - κοινώς έκλεψα - από το Διαδίκτυο, το ένθετο του Βήματος για τα βιβλία και το περιοδικό Διαβάζω.]
Συνέχεια →
Τετάρτη, 23 Φεβρουαρίου 2011

Τα ομορφότερα μυθιστορήματα της χρονιάς που πέρασε (2010) [όσα μπορέσαμε να ανακαλύψουμε...]

0 σχόλια




Είναι προφανές ότι η κρίση που περνάει η χώρα μας δεν αφήνει τίποτα ανεπηρέαστο. Οι αναγνωστικές μας συνήθειες δεν θα μπορούσαν να μείνουν απ' έξω. Μην έχοντας πλέον τη δυνατότητα να αγοράζουμε ό,τι μας "γυαλίζει" - έστω και χωρίς να σκοπεύουμε να το διαβάσουμε άμεσα - γινόμαστε πιο προσεκτικοί στις επιλογές μας. Προσωπικά νιώθω πλέον πιο έντονη την ανάγκη να ενημερώνομαι μέσω κριτικών ή παρουσιάσεων για τα βιβλία που με ενδιαφέρουν ώστε να αποφεύγω να "πετάω" λεφτά για κάποια που δεν αξίζουν. Επίσης, καταφεύγω όλο και πιο συχνά στις δανειστικές βιβλιοθήκες της πόλης μας [τι πονεμένη ιστορία! θα ήθελα κάποια στιγμή να συζητήσουμε για τις ανεπάρκειές τους...], κάτι όμως που αναγκαστικά σημαίνει λιγότερο πρόσφατες εκδόσεις. Και γενικά περνάω περισσότερη ώρα στα βιβλιοπωλεία, "φλερτάροντας" τα υποψήφια να με συντροφέψουν βιβλία πριν μονιμοποιήσω τη σχέση μου μαζί τους. Ίσως αυτά τα στοιχεία αντικατοπτρίζονται και στις προτιμήσεις μου για τη χρονιά που πέρασε.

Παρ' όλο που δεν εκτιμώ ιδιαίτερα το ειδικό βάρος της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας, ομολογώ ότι φέτος αποτέλεσε την ευχάριστη έκπληξη στα διαβάσματά μου. Ξεκινώντας από Τα σακιά της Ιωάννας Καρυστιάνη, που ήταν για μένα μία αποκάλυψη, πρέπει να πω ότι σπάνια υπήρξαν τόσα ελληνικά μυθιστορήματα που να συνωστίζονται στις πρώτες θέσεις των αναγνωστικών μου προτιμήσεων. Συνεχίζω με το Ποιος θυμάται τον Αλφόνς του Κώστα Ακρίβου και το παιχνίδι ανάμεσα στη μυθοπλασία και την πραγματικότητα στο οποίο μας εμπλέκει ο συγγραφέας, για να καταλήξω στην εξαιρετική Εβραία νύφη του Γιώργου Δαββέτα, όπου μια νέα γυναίκα προσπαθεί να ανακαλύψει τη σχέση του πατέρα της με τον αφανισμό των Εβραίων της Θεσσαλονίκης. Ένα μυθιστόρημα για τις ενοχές που γεννάει η Ιστορία.

Η ισπανόφωνη λογοτεχνία δεν είναι ιδιαίτερα γνωστή στο ελληνικό κοινό. Κι όμως συνέχεια ανακαλύπτω διαμάντια υπογεγραμμένα από συγγραφείς των οποίων τα ονόματα ηχούν άγνωστα στα αυτιά των περισσοτέρων από εμάς. Όπως το αριστουργηματικό φιλοσοφικό-αστυνομικό μυθιστόρημα του Αργεντινού Γκιγέρμο Μαρτίνες Ο αργός θάνατος της Λουσιάνα Μπ. ή το δυστοπικό Η χρονιά της ερήμου του συμπατριώτη του Πέδρο Μαϊράλ. Κάπως παλιότερα και πιο καταξιωμένα (αλλά κάθε άλλο παρά πολυδιαβασμένα στην Ελλάδα) είναι Το παλιοκόριτσο του φετινού νομπελίστα Περουβιανού Μάριο Βάργκας Γιόσα και Ο αισθηματικός άντρας του Ισπανού Χαβιέρ Μαρίας. Ακόμη και σε πιο εμπορικά μυθιστορήματα οι Ισπανοί δείχνουν να κρατούν μια υψηλή ποιότητα όπως φαίνεται από Το παιχνίδι του αγγέλου του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν που ως επίγονος του Πόε μάς περιγράφει τις μεταφυσικές περιπέτειες ενός συγγραφέα στη Βαρκελώνη του Μεσοπολέμου.

Ένα μυθιστόρημα που θεωρείται πλέον κλασικό είναι το ιδιαίτερα σκληρό Βαμμένο πουλί του Πολωνοεβραίου Γιέρζι Κοζίνσκι, που γράφτηκε στα αγγλικά το 1965 προκαλώντας πολλές αντιδράσεις. Στο Έλεος η Τόνι Μόρισον αναζητεί τις ρίζες της καταπίεσης και των προκαταλήψεων στην Αμερική του 17ου αιώνα. Μέσα από τις αφηγήσεις των μυθιστορηματικών χαρακτήρων της η συγγραφέας μάς μιλάει για μια χώρα με άπειρες (μα ανεκπλήρωτες) δυνατότητες. Στο ακόμη απώτερο παρελθόν μάς γυρίζει η γνωστή από τα βιβλία της στον χώρο της λογοτεχνίας του φανταστικού Ούρσουλα Λε Γκεν. Στη Λαβίνιά της κάνει κεντρική ηρωίδα της Αινειάδας της ένα ιστορικό πρόσωπο που ο Βιργίλιος (στη δική του Αινειάδα) αναφέρει όλο κι όλο σε δυο αράδες. Αντίθετα, στο σύγχρονο Λονδίνο τοποθετεί την ιστορία του ο Ίαν Μακ Γιούαν, όπου ο νευροχειρούργος ήρωάς του περνάει ένα Σάββατο που θα αλλάξει τη ζωή του. Στο Εσαεί ένας άλλος Εγγλέζος, ο Γκράχαμ Σουίφτ, βάζει τον ήρωά του να μας διηγείται τη ζωή του φτάνοντας στην αυτογνωσία μέσα από το ενδοσκοπικό του χιούμορ και τη σύγκριση της ζωής του με κάποιες ιστορικές προσωπικότητες. Τέλος, ο Μάικλ Οντάατζε μας δίνει με το Divisadero του ένα μυθιστόρημα για τις διαχωριστικές γραμμές και τις επιπτώσεις τους στις ζωές μας.

Τον κατάλογο των βιβλίων που απόλαυσα μέσα στο 2010 θα κλείσουν κάποια παλιότερα μυθιστορήματα που ανακάλυψα στα σκονισμένα ράφια διαφόρων βιβλιοθηκών (της δικής μου συμπεριλαμβανομένης). Δύο απ' αυτά έγιναν μάλιστα ταινίες. Ο γερο-Γκρίνγκο του Κάρλος Φουέντες, που περιγράφει τη ζωή και τον θάνατο του Αμερικανού συγγραφέα Άμπροουζ Πιρς στη Μεξικάνικη Επανάσταση των αρχών του 20ου αιώνα. Και το Σπρώξε (δεύτερος τίτλος: Μονάκριβη, λόγω της ταινίας) της Αμερικανίδας Σαφάιρ για τη ζωή της υπέρβαρης έφηβης που η επαφή με μια δασκάλα σε ειδικό σχολείο του Χάρλεμ δίνει καινούργιο νόημα στη ζωή της. Το τελευταίο με το οποίο θα ήθελα να κλείσω αυτή την ανασκόπηση στα μυθιστορήματα που σημάδεψαν τη ζωή μου (ακούγεται βαρύ;) τη χρονιά που μας πέρασε είναι Το σύντομο καλοκαίρι της αναρχίας του Χανς Μάγκνους Έτσενμπέργκερ, ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον βιβλίο για τον Ισπανικό Εμφύλιο και για τον αναρχικό ηγέτη Ντουρούτι. Μέσα από σκόρπιες πληροφορίες, μαρτυρίες, σχόλια, αναλύσεις, κλπ., ο Γερμανός συγγραφέας παράγει μυθιστόρημα!

Έτσι τελειώνει άλλη μια χρονιά γεμάτη αναγνωστικές περιπέτειες και ταξίδια. Αυτά ήταν τα ομορφότερα μυθιστορήματα που διάβασα πέρυσι. Βέβαια είναι πολλά αυτά που άφησα απ' έξω επειδή δεν τα ανακάλυψα (ακόμη, ελπίζω). Εύχομαι η χρονιά που έρχεται να είναι ακόμη πιο παραγωγική και απολαυστική για όλους μας.

Καλές Αναγνώσεις!


Συνέχεια →
Τρίτη, 14 Δεκεμβρίου 2010

Χριστουγεννιάτικες βιτρίνες - Τα βιβλία των γιορτών

0 σχόλια
Στη "Χρονιά της ερήμου" του Πέδρο Μαϊράλ, η ηρωίδα ονειρεύεται ένα γαλάζιο φόρεμα που έχει δει σε μια βιτρίνα. Η κρίση (η "κοσμοχαλασιά") δεν θα της επιτρέψει να το αποκτήσει ποτέ. Τα παιδάκια στις παλιές ασπρόμαυρες ταινίες στέκονται με τις ώρες έξω από τις βιτρίνες των ζαχαροπλαστείων χαζεύοντας τούρτες και μελομακάρονα. Αναρωτιέμαι πόσο απέχουμε από το να μας γίνουν και τα βιβλία είδος πολυτελείας. Πόσα βιβλία μπορεί να αγοράσει κανείς όταν το κόστος του καθενός απ' αυτά ξεπερνάει τον ημερήσιο προϋπολογισμό του; Ας σταθούμε λοιπόν έξω από τις βιτρίνες των βιβλιοπωλείων και ας ονειρευτούμε ότι μπορούμε να διαβάσουμε όλα εκείνα που γαργαλάνε την (πάντα) παιδική φαντασία μας.

Μου φαίνεται πως φέτος οι εκδότες βάλθηκαν να ξεπεράσουν τους εαυτούς τους. Είχα χρόνια να δω τόσες πολλές καλές επιλογές στον χώρο του βιβλίου. Να είναι άραγε η ανέχεια της κρίσης που διογκώνει στα μάτια μου το φωτεινό αντικείμενο του πόθου; Ιδιαίτερα στην ελληνική λογοτεχνία, σχεδόν όλα τα ονόματα πρώτης γραμμής έχουν κάποιο μυθιστόρημα να παρουσιάσουν αυτές τις γιορτές.

Να ξεκαθαρίσω μόνο ότι κανένα απ' αυτά τα βιβλία δεν έχω διαβάσει. Απλώς ονειρεύομαι να τα διαβάσω. Τις πληροφορίες τις άντλησα από τις βιβλιοπαρουσιάσεις αυτών των ημερών στον Τύπο. Ευελπιστώ ότι με κάποια από αυτά το φλερτ μου θα τελεσφορήσει.

Ελληνική Λογοτεχνία

Τα σακιά - Ιωάννα Καρυστιάνη (Καστανιώτη)
Η συγγραφέας της "Μικράς Αγγλίας" και του "Σουέλ" επανέρχεται με ένα εξαιρετικό μυθιστόρημα για την ενοχή και για το φορτίο που κουβαλάει ο καθένας στην πλάτη του. Η Βιβή Χολέβα έχει να αντιμετωπίσει έναν γιο στη φυλακή για βιασμό και φόνο. Το πικρό χιούμορ και η δυνατή γραφή της Καρυστιάνη κάνει ακόμη κι ένα "βαρύ" θέμα να "πετάει".


Το δίκιο είναι ζόρικο πολύ - Μάρω Δούκα (Πατάκη)
Για άλλη μια φορά η συγγραφέας καταπιάνεται με την Ιστορία. Η Βιργινία ανασκαλεύει ιστορίες του παρελθόντος. Τι συνέβη λίγο μετά την Κατοχή στην Κρήτη; Γιατί καθυστέρησαν να φύγουν οι Γερμανοί από το νησί; Ποιος ο ρόλος των Άγγλων και των αντιστασιακών; Αντέχουμε εμείς οι σύγχρονοι να μάθουμε την ιστορική αλήθεια;


Μαύρος Μακεδών - Θανάσης Σκρούμπελος (Τόπος)
Μυθιστόρημα για την πρόσφατη ιστορία της βόρειας Ελλάδας. Ήρωές του ένας Έλληνας, ένας Βούλγαρος κι ένας Τούρκος. Δολοπλοκίες, δολοφονίες και πόλεμος προσδίδουν ένταση στην πλοκή. Σίγουρα θα αναμοχλεύσει τα πάθη ένα βιβλίο που αναφέρεται σε μια τόσο ταραγμένη περιοχή. Τι πιο ενδιαφέρον;

Πώς να κρυφτείς - Αμάντα Μιχαλοπούλου (Καστανιώτη)
Μετά τις βραβευμένες "Γιάντες" άργησε να μας δώσει κάτι ισάξιο. Το απολαυστικό "Γιατί σκότωσα την καλύτερή μου φίλη" μού άνοιξε την όρεξη. Το καινούργιο της μιλάει για διττές εθνικές ταυτότητες και διγλωσσία. Ο Στέφανος σε ηλικία 4 ετών απάγεται από ένα ζευγάρι Γερμανών. Όταν μαθαίνει το παρελθόν, γυρίζει στην Ελλάδα για να βρει τον εαυτό του.

Οδυσσέας και Μπλουζ - Ευγενία Φακίνου (Καστανιώτη)
Ένα μισοτελειωμένο χειρόγραφο φέρνει κοντά δύο ανθρώπους. Η Ελένη αναζητεί τον συγγραφέα, αποκλεισμένο σε μια άγρια ορεινή περιοχή, σταλμένη από τον εκδότη του για να τον πείσει να ολοκληρώσει το βιβλίο. Η πραγματικότητα θα ξεπεράσει τις αρχικές προθέσεις τους.

Ληξιπρόθεσμα δάνεια - Πέτρος Μάρκαρης (Γαβριηλίδης)
Ιδιαίτερα επίκαιρο! Ένας πρώην τραπεζίτης βρίσκεται αποκεφαλισμένος και ταυτόχρονα κυκλοφορούν αφίσες που προτρέπουν τον κόσμο να μην πληρώσει τις οφειλές του στις τράπεζες. Οι αποκεφαλισμοί συνεχίζονται. Ο αστυνόμος Χαρίτος θα αναλάβει να εξιχνιάσει τα εγκλήματα που έχουν πάντα σχέση με τις τράπεζες.

Μεγάλοι δρόμοι - Λένα Κιτσοπούλου (Μεταίχμιο)
Δέκα "ακραία" διηγήματα από την νεαρή ηθοποιό (και θεατρική σκηνοθέτιδα, μαθαίνω) που μας έδωσε τις απροσδόκητες "Νυχτερίδες". Η συγγραφέας δεν μασάει τα λόγια της όταν μιλάει για την εφηβεία, την επαρχία, τη σκληρότητα της καθημερινής ζωής. Σελίδες γεμάτες με (αδιέξοδο;) γυναικείο ερωτισμό και μια παράξενη τραγικότητα.


Μεταφρασμένη Λογοτεχνία

Χαστούκι - Χρήστος Τσιόλκας (Ωκεανίδα)
Ο γνωστός μας Ελληνοαυστραλός μόλις κυκλοφόρησε στην Ελλάδα το καινούργιο του μυθιστόρημα, που ήταν υποψήφιο για το φετινό βραβείο Μπούκερ - πρώτη φορά για έναν Έλληνα, έστω και ομογενή. Με αφορμή ένα χαστούκι που δίνεται σε ένα παιδί κατά τη διάρκεια μιας οικογενειακής γιορτής. ο συγγραφέας ανατέμνει τη σύγχρονη οικογένεια. Αν κρίνουμε από τη "Νεκρή Ευρώπη", το μυθιστόρημα δεν μπορεί παρά να είναι τολμηρό και γρήγορο.

Ο ιδιωτικός βίος του Μάξουελ Σιμ - Jonathan Coe (Πόλις)
Ένας 48χρονος προσπαθεί να ανακαλύψει τον κρυμμένο του εαυτό. Αφορμή η εγκατάλειψή του από τη γυναίκα του. Παρατάει τη δουλειά του και προσπαθεί να ξαναβρεί το χαμένο νήμα της ζωής του. Ο συγγραφέας ξέρει πολύ καλά να αναλύει την καθημερινότητα της αγγλικής κοινωνίας. Προσωπικά, μην έχοντας διαβάσει κάποιο βιβλίο του, διαισθάνομαι ότι αυτό θα ήταν μια πολύ καλή αρχή.

Η στρατιά - E.L. Doctorow (Πόλις)
Τον γνώρισα μέσα από το καταπληκτικό "Βιβλίο του Ντάνιελ", αλλά δεν ξανάπιασα μυθιστόρημά του στα χέρια μου. Η "Στρατιά" πιάνει το νήμα του Αμερικάνικου Εμφύλιου εκεί που το άφησε το 'Όσα παίρνει ο άνεμος" της Μάργκαρετ Μίτσελ. Ο στρατός των νικητών προελαύνει μέσα από τις ηττημένες περιοχές του Νότου σκορπίζοντας τον όλεθρο. Ο συγγραφέας προσπαθεί να ξαναγράψει την αμερικάνικη Ιστορία.

Νότια των συνόρων, δυτικά του ήλιου - Χαρούκι Μουρακάμι (Ωκεανίδα)
Θεωρείται από τους κορυφαίους σημερινούς λογοτέχνες. Ο γιαπωνέζος συγγραφέας ασχολείται για άλλη μια φορά με τον ιδιαίτερο τρόπο του με τον έρωτα. Η ζωή του ήρωα ανατρέπεται όταν επανεμφανίζεται ο πρώτος του μεγάλος έρωτας. Για χάρη της μυστηριώδους και πανέμορφης Χατζίμε θα ρισκάρει τα πάντα. (Όλο τέτοια διαβάζω τελευταία!)

Η χρονιά της πλημμύρας - Μάργκαρετ Άτγουντ (Ψυχογιός)
Μια από τις αγαπημένες μου συγγραφείς, η Καναδή Άτγουντ, κυκλοφορεί το καινούργιο της μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας. Η ίδια λέει ότι γράφει μυθοπλασία που μπορεί να γίνει πραγματικότητα. Σε έναν δυστοπικό μελλοντικό κόσμο, μετά από μια οικολογική καταστροφή, οι Κηπουροί συγκρούονται με τις πολυεθνικές. Όπως και στο "Όρυξ και Κρέικ", η συγγραφέας καταπιάνεται με εξαιρετικά επίκαιρα θέματα με μοναδικά εύστοχο και γοητευτικό τρόπο.

Οικογένεια Καρλ Μαρξ - Juan Goytisolo (Κέδρος)
Ο Καρλ Μαρξ κάνει ένα φανταστικό ταξίδι στο σήμερα, αντιμέτωπος με τις συνέπειες των θεωριών του. Οι παπαράτσι δεν τον αφήνουν σε χλωρό κλαρί, οι πρώην "ευημερούντες" του πρώην σοβιετικού μπλοκ τον καταριούνται, οι φεμινίστριες τον κατηγορούν σχεδόν για τα πάντα. Ένα ευρηματικό μυθιστόρημα από έναν από τους σημαντικότερους Ισπανούς λογοτέχνες της εποχής μας.

Σκοτεινή πλευρά - Ίαν Ράνκιν (Μεταίχμιο)
Ο διάσημος Σκωτσέζος συγγραφέας αστυνομικής λογοτεχνίας μάς φέρνει έναν καινούργιο ήρωα. Ο Μάλκολμ Φοξ παίρνει τη θέση του Ρέμπους. Αυτό και μόνο θα ήταν αρκετό να με τραβήξει σ' αυτό το μυθιστόρημα. Ο Φοξ εργάζεται για το "απεχθές" Τμήμα Εσωτερικών Υποθέσεων. Η κριτική τον θεωρεί πιο "ανθρώπινο" από τον Ρέμπους, τουλάχιστον από ηθική σκοπιά (τι στο καλό σημαίνει ετούτο;!). Θα το εξιχνιάσουμε!

Αρχάριοι - Ρέιμοντ Κάρβερ (Μεταίχμιο)
Εγραψε τα πιο καταπληκτικά διηγήματα που έχω διαβάσει. Τώρα ξανακυκλοφορούν χωρίς τις γενναίες περικοπές του επιμελητή. Εντελώς απέριττη γραφή (μινιμαλιστική, λένε οι κριτικοί) που φτάνει στην καρδιά των πραγμάτων.Σήμερα κάποιοι ισχυρίζονται πως το περίφημο ύφος του, που επηρέασε πολλούς λογοτέχνες των μετέπειτα γεννιών, ήταν δημιούργημα κάποιου άλλου (του επιμελητή, υποθέτω). Θα είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον να το συγκρίνουμε με την πρώτη έκδοση του "Για τι πράγμα μιλάμε όταν μιλάμε για αγάπη".


Διάφορα

Νίκος Καββαδίας - Μ. Καραγάτσης: Αλληλογραφία (Άγρα)
Δεν ήξερα πως οι δυο τους γνωρίζονταν! Αναρωτιέμαι τι θα είχαν να πουν μεταξύ τους δυο τόσο διαφορετικοί εκ πρώτης όψεως άνθρωποι. Προφανώς μοιράζονται τη δίψα για ταξίδια και περιπέτεια. Ο Καββαδίας στέλνει γράμματα και καρτ-ποστάλ από το αλβανικό μέτωπο και από τα διάφορα ταξίδια του, ο Καραγάτσης απαντά από την Αθήνα. Θέλω να το χαρίσω στην κόρη μου που τη συγκινεί η ποίηση του "Μαραμπού".

Ξεχασμένη φρουρά - Μένης Κουμανταρέας (Καστανιώτη)
Στο γνώριμό του σχήμα της σύντομης φόρμας επιμένει ο συγγραφέας για να ζωντανέψει μια εποχή που γνωρίζει καλά. Μέσα από κείμενα όλων των ειδών μάς φέρνει κοντά τους πνευματικούς ανθρώπους που ο ίδιος γνώρισε: Χατζιδάκι, Κουν, Ταχτσή, Λαμπέτη, κλπ. Αν η μυθοπλασία του Κουμανταρέα άρχισε να κουράζει κάποιους, είμαι βέβαιος ότι θα συμφωνήσουν ότι αυτό το είδος τού έρχεται γάντι.

Σιμόν ντε Μποβουάρ - Hughette Bouchardeau (Κίχλη)
Εμβληματική μορφή του γαλλικού πνευματικού κόσμου αλλά και του φεμινιστικού κινήματος, η Μποβουάρ έζησε μια μάλλον αντιφατική αλλά σίγουρα έντονη ζωή. Το βιβλίο επικεντρώνεται στο έργο της αλλά και στη σχέση της με τον Σαρτρ τα χρόνια του πολέμου της Αλγερίας και του Μάη του '68. Με επιμονή στην ακρίβεια η βιογράφος παρακολουθεί πώς μια καθωσπρέπει κοπέλα προσπαθεί να ξεφύγει από την αστική της καταγωγή.

Η ιστορία της κατάθλιψης - Ζωρζ Μινουά (Νάρκισσος)
Σύμφωνα με τον συγγραφέα, την κοινωνία δεν την απειλούν πια οι επαναστάτες αλλά οι καταθλιπτικοί. Διατρέχει την ιστορία της ανθρωπότητας, αναζητώντας την κατάθλιψη μέσα στα έργα σημαντικών δημιουργών, από τον Αισχύλο, τον Αριστοτέλη και τον Σέξπιρ μέχρι τον Πόε, τον Μποντλέρ και τον Τολστόι. Θεωρείται ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα βιβλία της χρονιάς.

Ρεμπέτικο: το κακό βοτάνι - David Prudhomme (Το 9ο κύμα)
Μέσα από ένα εκπληκτικό σκίτσο και με εύστοχο "σενάριο" (διαλόγους) το βιβλίο αυτό μάς δίνει την ιστορία του ρεμπέτικου τραγουδιού. Ο "υπόκοσμος" που γέννησε το συγκεκριμένο μουσικό είδος προβάλλει ολοζώντανος μέσα από μια χρωματική πανδαισία με τις μεγάλες μορφές του να πρωταγωνιστούν. Προσωπικά θέλω να το διαβάσω στον 10χρονο γιο μου που δείχνει να λατρεύει τα ρεμπέτικα τραγούδια.

[Τις πληροφορίες για τα βιβλία τις πήρα από τα ένθετα των Νέων και του Βήματος της Κυριακής, καθώς και από το περιοδικό Διαβάζω.]
Συνέχεια →

Ετικέτες